2. Sosyal Medya

Ders Kitabı

2.1. ETİK VE BİLİŞİM ETİĞİ
2.2. BİLGİ GÜVENLİĞİ VE HUKUKİ KURALLAR
2.3. SİBER ZORBALIK
2.4. DİJİTAL MARKA YÖNETİMİ VE DİJİTAL DÖNÜŞÜM
2.5. SOSYAL MEDYA ARAÇLARI
2.6. SOSYAL MEDYA PLATFORMLARI İÇİN İÇERİK PLANI OLUŞTURMAK
2.7. SOSYAL MEDYA ANALİZİ VE RAPORLAMA
2.8. SOSYAL MEDYADA KRİZ İLETİŞİMİ

2.1. Etik ve Bilişim Etiği

Sözlük anlamı olarak etik, ahlak ile ilgili olan kavramları tanımlar.

En çok bilinen altı etik ilke şunlardır: dürüstlük, adalet, ahlak, vicdan, onur ve sorumluluk.

Bilişim etiği, özellikle bilgisayar kullanımı için ağ ve internet ortamında uyulması gereken kurallar.

Bilişim sektörünün gelişmesiyle birlikte ortaya çıkan etik problemlerden bazıları şunlardır:

• Bilgi doğruluğunun sorgulanması
• Özel yaşama ilişkin sorunlar
• Siber suçların ortaya çıkması
• Fikrî mülkiyet hakları
• İşsizlik sorunları
• Sağlık sorunları
• Sosyal ilişkiler ve aile ilişkileri sorunları
• Sanal ortam ve sanal ilişkilerin varlığı
• Yapay zekâ ile ilgili sıkıntıların yaşanmas

2.1.1. Bilişim Temel Hak ve Özgürlükleri

Bilişim temel hak ve özgürlüklerinin ihlal edildiği durumlar aşağıda belirtilmiştir.

• Başkalarının bilgisayarlarına zarar vermek ve bilgisayarlarını bozmak
• Bilgisayarda çalışan insanların çalışmalarına müdahale etmek
• Kişilerin bilgisayar dosyalarını izinsiz almak ve kullanmak
• Bilgisayarda hırsızlık yapmak
• Doğru olmayan bilgileri yaymak için bilgisayar kullanmak
• Korsan yazılım kullanmak
• İzinsiz olarak başkalarının şifrelerini kırmak, kullanmak
• Başkalarının bilgi birikimlerini izinsiz kullanmak
• Kötü amaçlı program yazmak

2.1.2. Sosyal Medya Etiği

Sosyal medyada uyulması gereken etik kurallar aşağıda belirtilmiştir.

• Yalan beyanda bulunmamak
• Toplumun değer yargılarıyla çatışmamak
• Başkaları hakkında asılsız beyanlarda bulunmamak
• Kendini farklı göstermemek
• Açık ve anlaşılır dil kullanmak
• Bağlayıcı açıklamalardan kaçınmak (kişinin bağlı bulunduğu kurumu, grubu ya da zümreyi dâhil etmemek)
• Argo ve küfürden kaçınmak
• Başkalarının özeline saygı duymak

2.1.3. İnternet Etiği

İnternet etiği, gerçek hayatta kişilere gösterilen saygının internet ortamında da devam etmesidir. İnternet etiği ile ilgili yazılı olmayan kurallar aşağıda belirtilmiştir.

• Kişilere ait elektronik iletişim kaynakları, kişilerin haberi olmadan kullanılmamalıdır.
• İnternet, kişilere zarar verecek şekilde kullanılmamalıdır.
• Kişilerin yaptığı çalışmalar engellenmemelidir.
• Başkalarının özel dosyalarına izinsiz erişim sağlanmamalıdır.
• Doğruluğu kanıtlanmamış bilgiler desteklenmemelidir.
• Yazılımlar lisanslı olarak kullanılmalıdır.
• İletişim ortamında kullanılacak dilin neden olacağı sorunlar, önceden düşünülerek uygun bir dil kullanılmalıdır.

2.2. Bilgi Güvenliği ve Hukuki Kurallar

İnternette gezinme ve paylaşım yapma aşamasında, gerçek hayatta da olduğu gibi birtakım risklere girilebilir. Örneğin kişisel bilgilerin izinsiz görüntülenmesi, kullanılması ya da zarar görmesi vb. bu risklerden bazılarıdır. Bu risklere karşı hukuki kurallar ve birtakım önlemler geliştirilmiştir.

2.2.1. Bilgi ve Bilgi Güvenliği

Bilgi, insan aklının idrak edebileceği gerçek olgu ve unsurların hepsine birden verilen isimdir. Bilişim teknolojilerinde ise bilişim araçları ile işlenmekte olan verilerin tümüne bilgi denir.

Bilgi güvenliği; bilgi sahibinin rızası olmadan bilginin yetkisiz olarak elde edilmesini, değiştirilmesini, dışarıya sızdırılmasını, çalınmasını, el değiştirmesini ve bilgiye zarar verilmesini engellemek için alınan önlemler bütünü olarak tanımlanır. Bilgi güvenliği; gizlilik, bütünlük ve erişilebilirlik olarak isimlendirilen üç temel ilkeden meydana gelir.

• Gizlilik: Erişim izni olmayan kişilerin eline geçmemesi için bilgilerin korunmasıdır. Internet bankacılığına ait hesap bilgilerinin bir saldırganın [hacker (hekır)] eline geçmesi, gizlilik ihlaline örnek verilebilir.
• Bütünlük: Erişim izni olmayan kişiler tarafından bilgilerin değiştirilmemesidir. Bir web sayfasının içeriğinin değiştirilmesi, bütünlük ilkesinin ihlaline örnek verilebilir.
• Erişilebilirlik: Ihtiyaç duyulduğunda bilginin erişilebilir ve kullanılabilir durumda olmasıdır. Bir web sayfasına erişimin bir saldırgan (hacker) tarafından engellenmesi, bu ilkenin ihlaline örnek olarak verilebilir.
• Bu üç temel güvenlik ögesinden herhangi biri zarar gördüğünde güvenlik zafiyeti oluşur.

2.3. Siber Zorbalık

Paylaşım yapılan sosyal medya platformlarından, kişinin kendisine ya da kendisine ait değerlere yönelik
zorbalık içeren yorum ve paylaşımlar yapılabilir. Bu paylaşımlar kişi ve topluluklara karşı yalan haber, aşağılayıcı ifadeler, kötü sözcükler, tehditler ve utandırıcı görsel paylaşımlar şeklinde olabilir. Bu zorba davranışlar kişilerde ruhsal, fiziksel ve duygusal hasara neden olabilir.

Her ne kadar siber zorbalar, genellikle kimliklerini gizleyerek bu tip davranışları sergileseler de internet üzerinden yapılan her paylaşım tıpkı parmak izi gibi dijital bir iz bırakır. Zorbalığakarşı iz takip etmek için her sosyal medya platformunun kendine ait yöntemleri vardır.
Siber zorbalığa maruz kalındığı düşünülüyorsa yapılması gereken ilk ve en önemli adım ebeveynlere ya da sorumlu bir yetişkine konu ile ilgili bilgi verilmesidir. Bu sayede kişi hukuki olarak da korunur. Bununla beraber sosyal medya platformlarından yapılabilen zorbalık bildirim yöntemleri de kullanılabilir. Örneğin bazı sosyal medya platformları üzerinden yapılan zorba bir paylaşım “Şikayet Et” seçeneği seçilerek yetkililere iletilebilir ve gönderinin kaldırılması sağlanabilir. Ayrıca birçok platformun özellikle 18 yaşın altındaki bireyleri koruma amaçlı “Ebeveyn Rehberleri” bulunmaktadır.

2.3.1. Güvenlik Yazılımları

Güvenlik yazılımları, dijital dünyada kişilerin bilgi güvenliğini sağlamak amacıyla hazırlanmış programlardır. Bu programlar, siber zorbalığa maruz kalma riskini azaltmak için internet kullanıcılarına yardımcı olan önemli bir unsurdur.
Bilgisayar, telefon ya da tablette bulunan özel bilgi veya görsel içeriklerin siber hırsızlık ile ele geçirilip kullanılmasını engellemek amacıyla aşağıda belirtilen önlemler alınmalıdır.

• Antivirüs ve güvenlik duvarı program ya da uygulamalar, kullanılan cihaza yüklenmeli ve bu program ya da uygulamalar güncellenmelidir.
• E-posta hesaplarına gelen postaları denetleyen güvenlik eklentileri kullanılmalıdır.
• Lisanslı yazılımlar kullanılmalı ve bu yazılımlar güncel tutulmalıdır.
• Herhangi bir depolama birimini (haricî sabit diskler, USB bellekler vb. ) bir yerdeki dijital cihaza bağlarken tarama yapması amacıyla bu konuyla ilgilenen güvenlik yazılımları kullanılmalıdır.

2.3.2. Siber Zorbalıktan Korunma Yöntemleri

Siber zorbalığa maruz kalındığında uygulanabilecek çözümler olduğu gibi bu durumda kalmamak için alınabilecek önlemler de mevcuttur. Bu önlemler kullanılan platforma göre farklılık gösterebilir. Ancak temel prensip, günlük hayatta alınmayacak risklerin siber ortamlarda da alınmaması gerektiği üzerinedir. Siber zorbalığa karşı alınabilecek önlemler aşağıda sıralanmıştır.

• Siber zorbalık yapabilecek olası hesaplar engellenmelidir.
• Çevrimiçi paylaşımlarda siber zorbalığa maruz kalınmasına sebep olabilecek bilgiler, fotoğraf, video gibi görseller, ses içerikleri, adres, telefon ve kimlik bilgileri paylaşılmamalıdır.
• Kullanılan sosyal medya platformunun gizlilik ayarları dikkatlice incelenmeli ve gereken ayarlamalar yapılmalıdır.
• Utandırıcı yorum ya da kişilik haklarına karşı yapılan saldırılar, sosyal medya platformu yetkililerine bildirilmelidir.
• Gerçek hayatta tanımadığınız kişiler, sosyal medyadan eklenmemelidir.
• Gerektiğinde sosyal medya paylaşımları kişilere göre sınırlanmalı ya da risk oluşturması durumunda söz konusu kişiler silinmelidir.

2.4. DİJİTAL MARKA YÖNETİMİ VE DİJİTAL DÖNÜŞÜM

Dijital marka yönetimi, üretilen mal veya hizmetin sanal dünyada vermek istediği imajın oluşturulması ve yönetilmesidir. Çağın gerekliliğine uygun olarak markanın dijital dönüşüme geçirilmesi, tüm medya platformlarında daha görünür olmasını sağlar.

Dijital marka yönetiminde, markanın dönüşümünü belirlerken dikkate alınması gereken unsurlar aşağıda belirtilmiştir.

• Olası müşteri profili beklentilerini karşılaması
• Marka vizyonunu doğru yansıtması
• Ürün değerlendirme ve güncelleme basamaklarında müşteri ihtiyaçlarının dikkate alınması
• Sürdürülebilir bir marka pazarlama stratejisinin belirlenmesi

İnternet dünyasının sürekli değişen ve gelişen bir ortam olduğu düşünüldüğünde dijital markanın da her an güncellenen bir yapısı olması gerektiği söylenebilir. Sosyal medya, bir markanın doğru tanıtılmasına katkı sağlayabileceği gibi stratejik ve anlık yönetilmediği takdirde marka imajının sarsılmasına da sebep olabilir. Günümüzde tüketicilerin satın aldıkları ürün ya da hizmet ile ilgili yaşadıkları olumsuzlukları çözmek üzere ilk başvurdukları iletişim yolu sosyal medyadır. Dijital dünyada oluşan olumsuz algılar çok hızlı yayılabilmekte ve uzun süre kalıcı olabilmektedir. Bu sebeple pazarlanan markanın sosyal medya hesaplarının anlık olarak kontrol edilmesi, müşteri yorum ve sorularına cevap verilmesi son derece önemlidir. Müşteri beklentilerine cevap verebilmek için önemli strateji basamakları şunlardır:

• Dürüstlük
• Şeffaflık
• Hızlı geri dönüş yapmak
• Soruna çözüm olacak cevaplar vermek

Sosyal medyada marka temsili için paylaşım içeriği oluşturma, planlama yapma, kampanya ve etkinlikler düzenleme, strateji oluşturma, reklamları kullanma ve etkileşimli raporlama adımları izlendiğinde daha etkili bir dijital marka yönetimi sağlanabilir.

2.5. SOSYAL MEDYA ARAÇLARI

Sosyal medya, standart medya araçlarından (tv, radyo, gazete, dergi, süreli yayın vb.) farklı olarak yayınlanan içeriklerin sadece tek bir kaynaktan değil sosyal medya hesabı açılmış tüm kaynaklardan içerik üretilmesi prensibine dayalı, internet üzerinden anlık paylaşım yapılan yayın organlarıdır. Sosyal medya, sadece metin değil resim, ses ya da video gibi içerikler barındırabilir.

Kullandığınız sosyal medya platformlarını ve bu platformları hangi amaçlar için kullandığınızı sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız.

Sosyal medya platformlarından bazıları şunlardır:

• Sosyal Ağlar: Günlük hayattaki sosyal yaşantıların, duygu, düşünce, görsel gibi paylaşımların yapılabildiği platformlardır.
• Bloglar: Sosyal medya kullanıcılarının kendi yaşantılarını ya da herhangi bir konuyla ilgili fikirlerini günlük biçiminde yazıp paylaşabildiği platformlardır.
• Microbloglar: Kullanıcıların duygu ve düşüncelerini ya da duyurmak istediği bir olguyu, zamandan bağımsız olarak kısa cümlelerle paylaşabileceği platformlardır.
• Çevrimiçi Ansiklopediler: Sosyal medya kullanıcılarının çeşitli konularla ilgili bilgi paylaşımlarını derlenmiş şekilde sanal dünyada paylaşan platformdur.
• Forumlar: Sosyal medyada kullanıcıların çeşitli konularla ilgili fikirlerini paylaşıp tartışabileceği platformlardır.
• İçerik Toplulukları: Kullanıcıların görsel ve hareketli resim şeklinde paylaşım yapabileceği ve etkileşim alabileceği platformlardır.
• Mobil Sosyal Ağlar: Kullanıcıların; cep telefonu, tablet vb. araçlar kullanarak içerik paylaşmasını ve mesajlaşmasını sağlayan platformlardır.